Kết luận điều tra, cáo trạng và bản án đối với bà Hoàng Thị Minh Hồng cho thấy, nhà nước áp dụng phương pháp trực tiếp để tính số tiền trốn thuế giá trị gia tăng (GTGT). Do đó, cũng áp dụng phương pháp này để tính số tiền trốn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của CHANGE. [1][2]
Nhà nước cho rằng bà Hồng đã chỉ đạo nhân viên CHANGE không thực hiện một số nghiệp vụ kế toán và thuế để trốn thuế, cụ thể:
- không thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ theo quy định pháp luật về thuế,
- không lập báo cáo tài chính,
- không kê khai thuế GTGT,
- không kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại cơ quan thuế,
- không xác định chi phí, thu nhập của doanh nghiệp nhằm trốn thuế.
Từ đó họ kết luận CHANGE trốn gần 3,4 tỷ đồng thuế GTGT và gần 3,4 tỷ đồng tiền thuế TNDN trên tổng “doanh thu” gần 68 tỷ đồng từ các thỏa thuận hợp tác, hợp đồng dịch vụ và tài trợ cá nhân.
Thật không công bằng và bất hợp lý khi CHANGE là một pháp nhân phi thương mại không có mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, nhưng nhà nước lại cho rằng CHANGE là một doanh nghiệp. Do đó, nhà nước kết tội trốn thuế GTGT đối với khoản thuế mà đáng ra về đạo lý và pháp lý thì CHANGE hoặc nhà tài trợ được lấy lại.
Nhà nước cũng kết tội trốn thuế TNDN cho thứ lợi nhuận không hề phát sinh, vì lẽ toàn bộ tiền tài trợ đã được CHANGE chi hết cho các hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ động vật hoang dã, chống biến đổi khí hậu và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng bền vững.
Vậy có những rủi ro nào liên quan tới thuế TNDN đang chờ các tổ chức phi lợi nhuận?
Các phương pháp tính thuế TNDN và rủi ro tiềm ẩn cho các tổ chức phi lợi nhuận
Cơ chế tính thuế TNDN đối với các thỏa thuận hợp tác và hợp đồng dịch vụ của các tổ chức phi lợi nhuận chủ yếu dựa trên hai phương pháp khai thuế GTGT đã đề cập ở kỳ 5: phương pháp trực tiếp và phương pháp khấu trừ.
Dù chọn phương pháp nào thì hệ thống nghiệp vụ thuế của các tổ chức cũng cần gắn với báo cáo thuế (còn gọi là báo cáo tài chính) nộp cho nhà nước. Dù tổ chức không hề có hợp đồng dịch vụ mà chỉ có thỏa thuận hợp tác với các nhà tài trợ thì cũng cần cố ép mình vào một trong ba chế độ kế toán hiện có, kể cả không hề phát sinh lợi nhuận.
