Làm báo độc lập
Không sợ ai
Không nịnh ai
Câu chuyện của Luật Khoa
Đó là vào những ngày mùa đông giá rét năm 2012 ở Hà Nội. Hai phóng viên của hai báo nhà nước đã không còn cựa quậy nổi trong môi trường kiểm duyệt và tự kiểm duyệt nặng nề đó. Người dân thấp cổ bé họng không có tiếng nói đáng kể nào trên không gian báo chí chính thống và những vấn đề từ quốc kế tới dân sinh không được đưa tin và thảo luận đầy đủ. Dù trân trọng nỗ lực làm báo của các bạn đồng nghiệp, họ quyết định sẽ lập một tờ báo riêng để thỏa chí viết lách.
Hai năm sau, ngày 5/11/2014, Luật Khoa tạp chí ra mắt với bốn sáng lập viên: Trịnh Hữu Long, Phạm Đoan Trang, Trần Quỳnh Vi và Trương Tự Minh. Khởi nghiệp với số vốn ít ỏi 12.000 đô la, nhưng với họ, đây là một dự án cuộc đời. Luật Khoa tạp chí được sinh ra để xiển dương báo chí độc lập, cổ vũ cho tự do, và trường tồn theo lịch sử của dân tộc. Chúng tôi muốn tiếp nối sứ mệnh làm báo trung thực đã được khởi xướng từ hơn một trăm năm trước với những Đông Dương tạp chí, Nam Phong tạp chí, Phụ nữ Tân văn, rồi sau này là Thời Luận, Chính Luận, Sóng Thần, Talawas, Ba Sàm.
Năm 2017, Luật Khoa buộc phải đăng ký thành tổ chức phi lợi nhuận ở Hoa Kỳ vì không thể đăng ký pháp nhân ở trong nước, lấy tên là Sáng kiến Pháp lý Việt Nam (Legal Initiatives for Vietnam – LIV). Luật Khoa trở thành dự án chính của LIV, bên cạnh các dự án khác được mở ra sau này như The Vietnamese Magazine (tiếng Anh), kênh YouTube Luật Khoa tạp chí.
Năm 2022, Luật Khoa chuyển hướng mô hình hoạt động từ dựa vào tài trợ sang kinh doanh nội dung để có thể tự lực về tài chính. Chúng tôi muốn bình thường hóa báo chí độc lập bằng cách biến nó thành một loại hàng hóa bình thường trên thị trường thông tin, như mọi loại hàng hóa khác.
Sau hơn 10 năm, chúng tôi đã không ít lần phải thích nghi và thay đổi để tồn tại, chỉ có sứ mệnh làm báo độc lập của Luật Khoa là không thay đổi.
Luật Khoa – Một tờ báo độc lập phụng sự xã hội
Sự kiên định với sứ mệnh làm báo không chỉ đến từ khao khát cá nhân của những người sáng lập nhằm thỏa chí viết lách, mà chúng tôi nhận thấy báo chí độc lập là một nhu cầu thiết thực của xã hội. Khi không bị quyền lực hay lợi ích chi phối, báo chí có thể tập trung vào điều quan trọng nhất: phục vụ công chúng.
Luật Khoa không đưa tin để dẫn dắt dư luận, mà để giúp độc giả hiểu rõ hơn về thực tại. Chúng tôi không tìm cách phán xét thay bạn, mà trao cho bạn dữ kiện, bối cảnh và các góc nhìn đa chiều để bạn có thể tự hình thành quan điểm của mình.
Bằng việc làm báo trung thực, công bằng và khai phóng, Luật Khoa mong muốn góp phần xây dựng một không gian xã hội nơi người dân được tôn trọng, được trang bị tri thức và có khả năng tham gia đối thoại xã hội trên nền tảng hiểu biết.
Giá trị cốt lõi và Nguyên tắc hoạt động
Giá trị cốt lõi
- Trung thực: Chúng tôi trình bày sự thật một cách thẳng thắn, không che giấu, không tự kiểm duyệt, ngay cả khi sự thật đó không thuận lợi cho mình. Chúng tôi tâm niệm làm báo Trung thực là tiền đề để xây dựng niềm tin của công chúng với báo giới, là cửa ngõ để báo chí đóng góp tích cực vào tiến trình tự do hóa, dân chủ hóa xã hội.
- Công bằng: Chúng tôi không thiên vị, không kết luận vội vàng. Chúng tôi cố gắng nhìn nhận vấn đề từ nhiều phía, trong tinh thần công bằng và thấu hiểu.
- Khai phóng: Chúng tôi luôn nỗ lực xây dựng một không gian ngôn luận cởi mở, tự do, đa dạng, không gò bó trong những khuôn khổ và lối mòn cố hữu của nhận thức, quan niệm nói chung hay tư duy làm báo nói riêng. Chúng tôi tâm niệm báo chí – nếu phát huy và cổ vũ tinh thần khai phóng – sẽ trở thành nguồn lực quan trọng để lan tỏa những nhận thức cấp tiến, vượt bỏ những lề thói cố hữu, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội.
- Trách nhiệm: Chúng tôi ý thức rõ ngòi bút của mình có thể gây hại cho người khác, dù là vô tình hay cố ý. Chúng tôi cân nhắc kỹ càng ảnh hưởng của một bài viết trước khi đăng. Nếu viết sai, chúng tôi sẵn sàng đính chính và xin lỗi.
- Chuẩn mực: Mỗi sản phẩm của Luật Khoa phải đạt tiêu chuẩn cao về tính kiểm chứng, độ tin cậy và khả năng truyền đạt. Chúng tôi không lan truyền thuyết âm mưu hay nội dung tuyên truyền, mà xây dựng nội dung từ dữ liệu điều tra, nghiên cứu. Chúng tôi cũng không ngừng cải thiện, nâng cao năng lực để mang đến cho độc giả những sản phẩm chất lượng nhất.
- Cầu thị: Chúng tôi không xem mình là nắm trong tay mọi sự thật, mọi điều đúng đắn. Luật Khoa luôn cố gắng học hỏi mỗi ngày từ độc giả, chuyên gia, các tờ báo đồng nghiệp và cộng đồng để hoàn thiện chính mình.
Nguyên tắc hoạt động
Để đảm bảo các giá trị cốt lõi đã xác định và để hiện thực hóa tầm nhìn, sứ mệnh đã vạch ra, chúng tôi tự đề ra cho mình các nguyên tắc hoạt động sau:
- Phi định kiến (freedom from biases): Chúng tôi chủ trương làm báo độc lập, đưa tin trung lập, chỉ căn cứ trên sự thật, không quan tâm và không bị chi phối bởi lập trường, quan điểm, ý thức hệ, tôn giáo, tín ngưỡng hay các xu hướng truyền thông. Chúng tôi xác lập thỏa thuận để các nhà tài trợ không thể chi phối phương hướng hoạt động và đưa tin của tạp chí, đảm bảo tính chất độc lập phải có của nghề báo để có thể thượng tôn sự thật.
- Không mua tin (opposing checkbook journalism): Chúng tôi không ngã giá để lấy thông tin, không chi tiền cho những đối tượng trả lời phỏng vấn hay chụp ảnh, ghi hình. Chúng tôi không gửi sẵn danh mục câu hỏi cho người trả lời phỏng vấn và không để họ duyệt lại nội dung phỏng vấn trước khi đăng bài.
- Cân bằng quan điểm (balanced reporting): Chúng tôi truyền tải thông tin không gắn với mục đích tuyên truyền, cổ xúy cho bất kỳ khuynh hướng nhận thức nào. Do đó, chúng tôi luôn nỗ lực khai thác mở rộng nguồn tin để đảm bảo đa dạng góc nhìn, tránh thiên kiến, dẫn dắt dư luận.
- Phản ánh đa chiều (diversity of viewpoints): Chúng tôi cố gắng cung cấp những mô tả, tường thuật và phân tích từ đa dạng nguồn tin, đa dạng hướng tiếp cận, không làm truyền thông một chiều. Sẵn sàng tiếp nhận phản hồi của dư luận và công khai giải trình, đính chính.
- Kiểm chứng thông tin (fact-checking sources): Chúng tôi luôn nỗ lực xác minh cẩn thận các nguồn tin tiếp nhận và công khai, chú nguồn đầy đủ . Chúng tôi chi giấu tên và bảo mật nguồn cung cấp thông tin khi có yêu cầu hợp lý, ví dụ vì lý do an toàn; và chỉ giấu tên nguồn tin khi thông tin họ cung cấp không phải là quan điểm riêng hay ý kiến cá nhân.
- Tôn trọng bản quyền (respecting copyright): Chúng tôi luôn tôn trọng bản quyền của các sáng phẩm trí tuệ. Tuyệt đối không đạo văn, không đăng tải lại những nội dung không được phép, luôn chú nguồn khi trích dẫn văn bản và các dữ liệu đa phương tiện từ chủ sở hữu khác.
- Trân trọng tiếng Việt (respecting Vietnamese language): Chúng tôi luôn hướng tới những chuẩn mực cao nhất của tiếng Việt khi trình bày các ấn phẩm, chú trọng dùng từ đúng, đảm bảo chính tả, cú pháp, ngữ pháp, văn phong mạch lạc, diễn đạt rõ nghĩa. Chúng tôi tâm niệm hoạt động báo chí luôn gắn với sứ mệnh lan tỏa và gìn giữ vẻ đẹp của tiếng Việt.
- Minh bạch lợi ích (disclosure of conflict of interest): Chúng tôi luôn tránh những hành vi đưa đến xung đột lợi ích và trách nhiệm giữa các bên. Chúng tôi có những thỏa thuận rõ ràng và công khai về trách nhiệm, quyền hạn, lợi ích thỏa đáng đối với các nhà tài trợ, đối tác quảng cáo và các tác giả gửi bài cộng tác. Nỗ lực minh bạch hóa lợi ích và trách nhiệm giữa các bên liên quan là cơ sở để đảm bảo tính độc lập và trung lập trong hoạt động đưa tin của chúng tôi.
- Phi đảng phái (nonpartisanship): Chúng tôi cam kết không thuộc về bất kỳ tổ chức đảng phái hoặc phe cánh chính trị nào,cũng không nhận bất kỳ lợi ích nào từ các tổ chức chính trị. Do đó, chúng tôi khẳng định hoạt động đưa tin của chúng tôi chỉ hướng tới cung cấp những mô tả và tường thuật khách quan, đa chiều, không chịu sự chi phối, tác động bởi yếu tố đảng phái, lập trường và khuynh hướng chính trị.
- Phi lợi nhuận (not-for-profit): Chúng tôi hoạt động với lý tưởng xem sự phát triển của bản thân Luật Khoa tạp chí là mục đích trung tâm và xuyên suốt. Mọi thành viên trong tạp chí không nhận bất kỳ khoản lợi tức nào từ các nguồn tài trợ và lợi nhuận từ hoạt động của Luật Khoa. Mọi nguồn thu đều được tái đầu tư cho hoạt động của tạp chí và số liệu sẽ được báo cáo đầy đủ, minh bạch.
- Không gây hại (do-no-harm): Các hoạt động của Luật Khoa không được gây hại cho công chúng trên phương diện an ninh và lợi ích, không được gây hại đến sự an toàn và quyền lợi của bất kỳ cá nhân nào trong cũng như ngoài tòa soạn. Mọi nhân sự của Luật Khoa phải được thông báo về tất cả các rủi ro phải đối mặt trước khi tham gia bất kỳ công việc nào và có đầy đủ quyền tự chủ khi đưa ra quyết định tham gia.
- Bảo vệ quyền tiếp cận thông tin (defending the right to information): Chúng tôi xem quyền được tiếp cận thông tin là một quyền cơ bản của con người và là nền tảng không thể thiếu của một xã hội công bằng và minh bạch. Luật Khoa cam kết thúc đẩy sự minh bạch trong quản trị công và phản đối mọi hình thức che giấu sự thật mà không có mục đích chính đáng. Chúng tôi chủ động tìm kiếm, trình bày và lưu trữ thông tin vì lợi ích lâu dài của cộng đồng.
Một lịch sử ngắn
Luật Khoa ra mắt công chúng ngày 5/11/2014. Nhóm đồng sáng lập viên gồm Trịnh Hữu Long, Phạm Đoan Trang, Trần Quỳnh Vi và Trương Tự Minh.
Tháng 12/2016, Luật Khoa mở văn phòng tại Đài Bắc, Đài Loan.
Tháng 1/2017, Luật Khoa đăng ký tổ chức phi lợi nhuận tại tiểu bang California, Hoa Kỳ, theo quy chế 501(c)(3), với tên gọi Legal Initiatives for Vietnam (Sáng kiến Pháp lý Việt Nam).
Ngày 8/11/2017, Luật Khoa ra mắt phiên bản tiếng Anh có tên gọi The Vietnamese Magazine.
Ngày 6/10/2020, chính quyền Việt Nam bắt giam Phạm Đoan Trang và sau đó kết án cô chín năm tù giam về tội “tuyên truyền chống nhà nước”.
Ngày 31/1/2022, Luật Khoa phát hành số báo PDF đầu tiên, mở đầu cho một dòng sản phẩm mới.
Ngày 1/3/2022, Luật Khoa tái khởi động kênh YouTube, chính thức coi đây là một trong những dự án chính.
Ngày 3/1/2023, Luật Khoa ra mắt nội dung có thu phí, bắt đầu chuyển đổi mô hình hoạt động từ dựa gần như hoàn toàn vào các khoản tài trợ sang mô hình kinh doanh nội dung.
Bạn có biết: Website Luật Khoa và The Vietnamese được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ chọn lưu trữ vĩnh viễn.
Trở thành độc giả trả phí của Luật Khoa
Với 2 USD mỗi tháng, bạn có thể đọc toàn bộ nội dung của Luật Khoa, tải ấn phẩm PDF và EPUB hàng tháng, và ủng hộ những nỗ lực làm báo độc lập, chất lượng của chúng tôi.
1.300: Là số độc giả đăng ký trả phí và/hoặc đóng góp cho Luật Khoa hiện nay.
Đội ngũ
Trịnh Hữu Long
Đồng sáng lập viên, Giám đốc Điều hành Lâm thời | Đài Bắc, Đài Loan
Trần Quỳnh Vi
Đồng sáng lập viên | Đài Bắc, Đài Loan
Phạm Đoan Trang
Đồng sáng lập viên, Biên tập viên | Hiện đang bị giam tại Bình Dương
Và 12 nhân viên khác
Biên tập viên, phóng viên, nhân viên hành chính, và tình nguyện viên.
Các dự án có liên quan
Nhà tài trợ và đối tác
Luật Khoa là một tổ chức phi lợi nhuận, hoạt động chủ yếu dựa trên các khoản tài trợ và hợp đồng dịch vụ với các quỹ và tổ chức quốc tế, bên cạnh các khoản đóng góp của hàng trăm độc giả. Vì lý do an toàn, một số nhà tài trợ của Luật Khoa – cả tổ chức lẫn cá nhân – không muốn công khai danh tính.
Ở dưới đây, chúng tôi liệt kê một số nhà tài trợ đã hỗ trợ tài chính lẫn chuyên môn cho Luật Khoa trong những năm qua.
- Bộ Ngoại giao Cộng hòa Séc
- Taiwan Foundation for Democracy (Đài Loan)
- Media Development and Investment Fund (Hoa Kỳ)
- ARTICLE 19 (Anh Quốc)
- Martin Ennals Foundation (Thụy Sĩ)
- International Human Rights Law Clinic, UC Berkeley School of Law (Hoa Kỳ)
- Freedom House (Hoa Kỳ)
- Human Rights Measurement Initiative (New Zealand)
- Qurium (Thụy Điển)
Cộng tác với Luật Khoa
Luật Khoa luôn hoan nghênh các tác giả. Mời bạn tham khảo cơ chế cộng tác viên của Luật Khoa và sử dụng hai công cụ sau:
Liên lạc
Bạn có thể liên lạc với Luật Khoa qua các kênh sau:
Địa chỉ văn phòng ở Hoa Kỳ:
Legal Initiatives for Vietnam, 1520 E. Covell Suite B5 – 426, Davis, California, United States 95616
Địa chỉ văn phòng ở Đài Loan:
美國法治越南台灣分部, 4th Floor, RIIC Building, National Chengchi University, No. 64, Sec. 2, Zhinan Rd., Wenshan Dist., Taipei City, Taiwan (ROC) 116
Địa chỉ email:
docgia@mail.luatkhoa.com
Các kênh mạng xã hội:
